Rak sutka, czyli rak piersi jest jednym z najczęściej występujących nowotworów złośliwych u kobiet. W Polsce rejestruje się rocznie 10.000 nowych zachorowań i liczba ta stale rośnie. Występuje najczęściej u kobiet po 45 roku życia i zwiększa się wraz z wiekiem. Rak piersi przed 30 rokiem życia występuje rzadko. Wczesne wykrycie nowotworu daje szanse na jego wyleczenie. Występowanie raka sutka u mężczyzn jest rzadkim zjawiskiem i wynosi 1% wszystkich raków sutka.

Stwierdzono, że istnieje grupa osób, u których statystycznie rak sutka występuje najczęściej. Spowodowane jest to różnymi czynnikami, do których należą:

• dziedziczność - ryzyko zachorowania wzrasta co najmniej dwukrotnie, jeżeli rak sutka wystąpił u matki, siostry, babki albo ciotki
• wiek -powyżej 50 roku życia (im kobieta starsza tym ryzyko większe)
• wczesny wiek pierwszej (przed 13 r.ż.) i późnej ostatniej (po 55 r. ż.) miesiączki
• bezdzietność
• pierwsza donoszona ciąża po 35 roku życia
• środki antykoncepcyjne
• otyłość, dieta bogata w tłuszcze
• rak drugiego sutka
• narażenie na napromieniowanie jonizujące w młodym wieku
• stopień cywilizacji - ryzyko zwiększa się, jeśli jest on wyższy
• rasa - biała częściej choruje.

Rak piersi jest schorzeniem rozwijającym się zazwyczaj powoli. Najczęstszym objawem (80%) raka sutka jest guzek wyczuwalny palcami, bądź widoczny w badaniach piersi (mammografia, USG piersi). Niekiedy stwierdza się zaciągnięcie skóry nad guzem, pomarszczenie jej, zaczerwienienie, przebarwienie. Z brodawki sutkowej wydobywać się może krwista treść. Sutek może zmieniać kształt. Wokół brodawki może wystąpić strup, owrzodzenie. Należy pamiętać, że zmiany te prawie zawsze są niebolesne. Wczesne wykrycie raka sutka i wdrożenie odpowiedniego, specjalistycznego leczenia, bardzo często może doprowadzić do wyleczenia. Do istotnych czynników wykrywania zmian w piersi należy samobadanie kobiet, okresowe badania obrazowe (USG piersi oraz mammografia).

• kobiety w wieku do 20 roku życia: samobadanie piersi co miesiąc; badanie piersi przez lekarza co rok
• kobiety w wieku 20-40 lat - samobadanie piersi co miesiąc; badanie piersi przez lekarza co rok
• kobiety w wieku 40-50 lat - samobadanie piersi co miesiąc; badanie piersi przez lekarza co rok; mammografia co 1-2 lata
• kobiety powyżej 50 roku życia - samobadanie piersi co miesiąc; badanie piersi przez lekarza co rok; mammografia co rok.

Samodzielne badanie piersi jest podstawową metodą wczesnego wykrywania guzków i innych nieprawidłowości w piersiach. Wiadomo, że ponad 90% nowotworów piersi jest wykrywanych przez same kobiety w czasie samobadania.

Przed lustrem
pkt 1, 2	1. Unieś ręce do góry. Przyglądnij się obu piersiom, czy nie widzisz zmian w kształcie, wielkości i kolorze piersi. Czy skóra nie zmieniła swojego wyglądu (wyciągnięcia, zmarszczenia)?
	2. Podnieś ręce nad głowę i sprawdź, czy piersi poruszają się do góry i na dół tak samo.
pkt. 3	3. Z rękami opartymi mocno na biodrach ponownie poszukaj zmian.
pkt. 4	4. Ściśnij brodawkę. Zobacz, czy nie wydziela się z niej płyn.
Stań pod prysznicem
pkt. 5	5. Namydl pierś. Prawą rękę połóż z tyłu głowy, lewą na prawej piersi. Lekko naciskając trzema środkowymi palcami, zataczaj drobne kółeczka wzdłuż piersi, z góry na dół lub dookoła piersi. To samo zrób z lewą piersią. Zwracaj uwagę na niebolące stwardnienia lub guzki.
Połóż się po kąpieli
pkt. 6	6. Wsuń zwinięty ręcznik pod prawy bark, prawą rękę włóż pod głowę. Nałóż na rękę krem i rozsmarowując go trzema środkowymi palcami, zbadaj prawą pierś. Małymi ruchami sprawdź każdą część piersi. To samo powtórz z lewą piersią.
pkt. 7	7. Połóż rękę wzdłuż tułowia i zbadaj pachy. Sprawdź, czy Twoje węzły chłonne nie są powiększone.

Gdy zauważysz coś niepokojącego, idź natychmiast do lekarza. Nawet, gdy sama nie widzisz niepokojących zmian, kontroluj piersi u lekarza.

Pamiętaj! Rak piersi, wcześnie wykryty, jest uleczalny.

(jb)